1 jul 2015

Ne Tepemichin

Ne Tepemichin



Anka ne michin ne sea kielewiat wan kinekit ne taitzkianimet ne tepemichin. Tejemet teuk tikmatit muchi ipanpa ken ini talul michin muteleksa wan takati. 
Inat ka yaja tejku tik ne apan chipawak ashta ne itzunpan, ika yaja weli semaya tapishua itejteksis tik ne at ne kipia wey oxigenoj wan ne kan te kanaj tajsul. Melka, ne michin muita ka weli nemi tik susul at wan ashta iwan shapun! Pero, su nemi kiané, yaja inte weli muteleksa wan te keman yawi mumiakchiwa. Ini michin puliwijtuk tik achka muchi ne ajapan kan muajsituya. Né kan nemiuk, anka semaya ka né, tik ne itzunpan ipal ne cuencaj Barra de Santiago, kan nemi ne kojtan el Imposible, El Salto wan sejseuk chikitik kojtan nemitiwit. Inat ka kwak tapishujtuk ne tepemichin, itejteksis mutilanat iwan ne at ashta ne washtan, kan panu ne seuk taksalis ipal icicloj yulnemilis. 
Melka achka muchi ini mijmichin chijchikitik, welit weyat ashta 30 cm. wan ietekkayu achi se libraj. Inat ka inakayu ne sea yek weli tikitzkiat tik ne at.

Anka su tiajsit tikpalewiat ne chiujchiupi nemitiwit tik wan inawak El Imposible, tiwelisket tikwikat tik seuk ajapan tapalewijtuk. Tepemichin nusan ne itukay se techan tik ne taltakutun La Unión, wan se tepet tik San Miguel. 

Tikpalewikan ne nawat, wan tikpalewikan ne tepemichin!

19 jun 2014

Kanka witzet ne Lenka

Ne tipan Lenka tik Watajiawa
Nemi tik Kuskatan se techan Metzali itukay ne Lenka. Melka yejemet tea welit tanutzat tik ne Metzalitaketzalis, sejse yejemet kenhayuk tajtaketzat ipanpa ne ikman panutuk.

Tik uni takutun ipal ne republicaj miak te kimatit tatka ipanpa de Metzali. Semaya sejse tik se techan itukay Watajiawa (Guatajiagua) kielnamikit wan tajpiat uni tamatilis. Ini ne tipan techan kan nakaket sejse Metzali Lenka ne te kielkawtiwit wan kimatit ká yejemet.

15 abr 2014

Tay chuwitaka?


"Nuteku", ina ne nusiwapil tik inglestaketza, "tay CHUWITAKA"? Chuwitaka? tesu nikmati uni taketzalis, nina tik Kastiaj. Taja tina sejsenpa kwak titaketza iwan ne Tanesi, ina yaja. Ummm, naja nina, tesu keman nina uni ika uni tesu Nawat. Man, niktajtan ne nusiwaw ipanpa, wan yaja ina ijkiuni pero naja tesu nikmati uni. Panuket sejse horaj wan ashan ninejnemi iwan ne nuishwiu wan naja nikwika ka ikajku tik ne numajmajkul wan nitzajtzi: SHIKITAKAN muchi anmejemet, nin nemi ne anmutatuktiani itukay Tanesi! Man, tzajtzik ne nusiwaw: uni tinak ashanchin, tay uni? Ahhh naja nina: tesu CHUWITAKA sute SHIKITAKAN! Wan ijkiuni mukaki ne Nawat tik ne nukal tik se tal wejka kan wetzki se takwaka istak at...

7 abr 2014

"Chuku-chuku, Taka-taka"

Kwak nina nitaketza nawat sempa aka kisa wan ina: “Tiweli nawat? Naja nusan: CHUKU-CHUKU, TAKA-TAKA. Jajaja”
Manelka kineki mukwepa chuntal tesu aka paki.
Ninaskia ini nusan panu se anmejemet.

Naja tesu nimukwalania. Ninejmach nemi wan nikilwij: “Asu muteku kukuya, tes yawi mugustoj ma tikchiwiltiat. U asu munan kukuk pal nejnemi tes yawi mugustoj tipakit ipampa”.


Tes tugustoj uni "Chuku-chuku. Taka-taka". Ne nawat kineki miak pal tiyulkwepat wan ne ujti pewa kwak tejemet tiktasujtat, tikijtiliat wan tikpalewiat.

11 mar 2014

Nantzin Dionisia

Melka ini siwat chapachin wan pichawak kwak nantzin Dionisia taketza yaja mukwepa wey. Yaja taketza kia ne:

“Tes timunekit tinesit itzalan ne nawat pal titaketzat ne nawat. Najasan nipejki nitaketza katka kwak nikpia 20 shiwit. Yajika, siwapil u takapiltzin, su tikneki titaketza shipewa wan tiyaw titaketza".

Nantzin Dionisa se techanchanej ipal Witzapan.

5 mar 2014

Ne Sinti Wan Ne Ejekat (cuentoj ipal Meshijku)

Se mil pujpustektuk
Kwak Chachalaka pejki (tik ne shiwit 2006), niktalij ka nikan "Ne Sinti Wan Ne Tzunpupu", ne achtu takutun ipal se cuentoj tik Meshijkataketzalis itukay "Ne Sinti" (Iga Nesi' Sinti, "Ken nesik ne sinti"), ne nikpatak tik Nawat ipal Kuskatan.

Pero ashan chikwey shiwit te aka amatachia katka Nawat! Yajika, te niktalij ne ukse takutun ipal ne cuentoj. Tikitat ka ne Nawat nemi mas yultuk ashan kwak panutiwit chikwey shiwit! Wan ika ne Nawat nemi yultuk, Chachalaka nusan nemi yultuk. Padiush!

Ini ne seuk takutun, “Ne Sinti Wan Ne Ejekat”.

Ne tajtzin Juan Salas, se Nawataketza ipal Meshijku, kichiwki contar ini tay tawawasujtuk ka tani, tik Nawat ipal ne tejtechan Mekayapan wan Tatawikapan de Juarez (tik ne taltakutun Veracruz). Ne Instituto Lingüístico de Verano kitalijtuk tik se amat itukay Iga Nesi' Sinti ("Ken Nesik Ne Sinti").

4 mar 2014

Ne poemaj tik Meshijkataketzalis "Nunan" patatuk tik Nawat

Se tilkwil tik ne videoj Nonantzin (poema Nahuatl)
Muita ka tipanut yek iwan ne tajtapatalis ipal tajtakwikalis pal sejse taketzalis, wan ashan tiawit timuejekuat iwan se sujsul galantzin poemaj tik Meshijkataketzalis (Nahuatl iwan L) pal ne tajkwiluani Nezahualcoyotl*. Su ankinekit welit ankitat "Nunan" tik Nahuatl wan tik Castillaj ka nikan. Wan welit ankikakit ka nikan.

Nikan ankipiat tik Nawat ipal Kuskatan, tik ume tapatalis, ne se ipal C.A. Ruiz Cuéllar wan ne seuk ipal Alan King (ne kipatak tik 2004).

3 mar 2014

Ume tapatalis tik Nawat ipal ne ipoemaj Gabriel Aresti "Ne ikal nuteku"

Se "kojtankal" tik Euskal Herria
Ashan tikishpanuat tik Nawat se yektzin poemaj ipal ne tajkwiluani tik Euskarataketzalis, Gabriel Aresti (1933-1975). Muchi kishmatit ini takwikalis tik Euskal Herria (ne Techan Vasco). Su ankinekit welit kitat ne poemaj tik Euskara wan patatuk tik Castillaj ka nikan. Miak takwikatiwit nusan: welit tikakit sejse ka nikan, ka nikan wan ka nikan!

Nikan nemit ume tapatalis tik Nawat ipal Nire aitaren etxea. Ne se ipal Carlos Alberto Ruiz Cuéllar wan ne seuk ipal Alan King.

27 feb 2014

Ken tikchiwat chilmul

Muita ajwiak, o te?
Muchi tik Kuskatan kimatit tay ne chilmul wan kimatit ka ajwiak. Tiwelit tikwat iwan se tamal wan nusan iwan miak clasej takwal. Tik Nawat yaja itukay chilmul ush chilmultal. Su tikneki tikekchiwa, te uij. Tiawit tikitat ken tikchiwat.

21 feb 2014

Se kukulis itukay "Tajtaketzat tik Nawat, nikmati ka tanutzat nemit nupanpa"


Inat ka kwak se Ingles mutalia pak se tren tik Gales wan ne chanejket muejmuetztuk inawak pewat tajtaketzat tik Galestaketzalis, ne Ingles senpa kimati ka yaja pal taketzat ipanpa wan pal kipakiliat. Te kalaki tik ne itzuntekun ka anka yejemet taketzat tik intaketzalis ika... ika yaja ne intaketzalis. Yaja yultaketza: "Yejemet welit Ingles, wan taika tanutzat tik Gales tel? Kichiwat pal naja te nikmati tay inat nemit, ¡seguro!"


20 feb 2014

Jimmy Fallon pejki kishpanua "The Tonight Show"

Jimmy Fallon tik ne achtu "The Tonight Show"

Yalua Jimmy Fallon pejki ishpan ne tajtachianit tik ne NBC Studio tik New York ka tayua. Ne yankwik taishpanuani wan "The Tonight Show" mukwepat ka ne achtu ichan ne tailwitilis, New York.

"Naja ni Jimmy Fallon wan ne yankwik taishpanuani -- pal ashan," yaja inak, se chuntal ka kielnamiki tay panuk iwan ne tipan taishpanuani, Jay Leno.

19 feb 2014

Ne tawantuk (chuntal)


http://www.legaljuice.com/files/2013/09/drunk-man-very-person-drunkard-sot-wasted-inebriated.gif
Se tawantuk
Kalaki se tawantuk tik se tawikani. Ina:

“Ká kipuluj miak billetej ijilpituk iwan se ichti?”